Τι λένε οι μελέτες συνολικά
Σχεδόν όλη η κλινική έρευνα για τα λιπαντικά έχει γίνει σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ή που έχουν λάβει θεραπεία για καρκίνο, με κολπική ξηρότητα και πόνο στη συνουσία (Sarmento et al., 2024; Biehl et al., 2019; Juliato et al., 2017).
Σε αυτή την ομάδα, μια μετα-ανάλυση δικτύου δοκιμών βρήκε ότι το κολπικό λιπαντικό ήταν πιο αποτελεσματικό από μια εικονική θεραπεία στη μείωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, όπως μετράται με το ερωτηματολόγιο FSFI, αν και η επίδρασή του ήταν μικρότερη από εκείνη των οιστρογόνων και του λέιζερ στην ίδια ανάλυση (Sarmento et al., 2024).
Μια τυχαιοποιημένη δοκιμή με γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με πόνο στη συνουσία βρήκε ότι το λιπαντικό τζελ που χρησιμοποιήθηκε πριν από την επαφή βελτίωσε τη σεξουαλική λειτουργία και τον πόνο σε βαθμό συγκρίσιμο με ένα κολπικό οιστρογόνο (de Paula et al., 2025).
Εκτός από αυτές τις ομάδες, υπάρχουν λιγότερα δεδομένα. Σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, περίπου δύο στις τρεις γυναίκες είχαν χρησιμοποιήσει λιπαντικό κάποια στιγμή και μία στις πέντε τον τελευταίο μήνα (Herbenick et al., 2014).
Σε μια μελέτη ημερολογίου πέντε εβδομάδων με περισσότερες από δύο χιλιάδες γυναίκες, τα λιπαντικά με βάση το νερό συνδέθηκαν με λιγότερα γεννητικά συμπτώματα από εκείνα με σιλικόνη, και τα δύο είδη με περισσότερη ηδονή και σεξουαλική ικανοποίηση, αν και δεν πρόκειται για σύγκριση αιτίας και αποτελέσματος (Herbenick et al., 2011).
Μια συστηματική ανασκόπηση που έγινε για τον ΠΟΥ συγκέντρωσε δύο τυχαιοποιημένες δοκιμές στις οποίες η χρήση λιπαντικού βελτίωσε τη σεξουαλική ευεξία των γυναικών, χωρίς επίδραση στη λοίμωξη από HPV (Kennedy et al., 2021).
Για γυναίκες με καρκίνο του μαστού που λάμβαναν ταμοξιφαίνη, μια μικρή δοκιμή παρατήρησε βελτίωση της σεξουαλικής λειτουργίας μετά από χρήση λιπαντικού για 30 ημέρες (Juliato et al., 2017).
Και μια σύγκριση τεσσάρων κλινικών οδηγιών για επιζώντες του καρκίνου δείχνει ότι όλες συνιστούν μη ορμονικά λιπαντικά ή ενυδατικά ως πρώτη επιλογή για την κολπική ξηρότητα (Bhinder et al., 2025).
Σε μια έρευνα σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού, η κολπική ξηρότητα ήταν το συχνότερο σύμπτωμα, αλλά μόνο μια μειονότητα χρησιμοποιούσε λιπαντικό (Pearson et al., 2025).
Μια συμφωνία ακτινοθεραπευτών ογκολόγων από την Ισπανία συμπεριλαμβάνει τα λιπαντικά στις συστάσεις της μετά την πυελική ακτινοθεραπεία, μαζί με την ορμονοθεραπεία, τους διαστολείς και τους δονητές (Gil Haro et al., 2025).
Μια συστηματική ανασκόπηση για την εμμηνόπαυση βρήκε ότι τα λιπαντικά και ενυδατικά χωρίς συνταγή ήταν η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη θεραπεία για τα γεννητικοουρογεννητικά συμπτώματα (Mili et al., 2021).
Πού διαφωνούν
Μια ανάλυση των ομάδων εικονικού φαρμάκου δύο δοκιμών δεν βρήκε διαφορές στην ωριμότητα των κυττάρων ούτε στο κολπικό pH ανάμεσα σε όσες χρησιμοποίησαν λιπαντικό και σε όσες δεν το χρησιμοποίησαν (Constantine et al., 2014).
Δηλαδή, τα λιπαντικά έχουν μελετηθεί για την επίδρασή τους στην άνεση κατά την επαφή, όχι για το αν αλλάζουν τον ιστό.
Μια συστηματική ανασκόπηση δοκιμών με μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση: τα κολπικά οιστρογόνα βελτίωσαν περισσότερο από τα λιπαντικά και τα ενυδατικά τα σημεία που μετρώνται στην εξέταση, αλλά όχι τα συμπτώματα που περιέγραφαν οι ίδιες οι γυναίκες (Biehl et al., 2019).
Επιπλέον, δεν είναι όλα τα λιπαντικά ίδια: μια ανασκόπηση για τη σύνθεσή τους επισημαίνει ότι ποικίλλει πολύ και ότι ορισμένα μπορεί να είναι βλαβερά λόγω του pH, της ωσμωτικότητας ή των πρόσθετών τους (Potter et al., 2021).
Οι μελέτες μία προς μία
Συγκεντρώσαμε 13 επαληθευμένες μελέτες. Κάθε περίληψη είναι δική μας· η παράθεση σε εισαγωγικά είναι κατά λέξη από την αρχική περίληψη, στα αγγλικά.
Είδος μελέτης: Μετα-ανάλυση2024
Τι βρήκαν: Το κολπικό λιπαντικό ήταν πιο αποτελεσματικό από την εικονική θεραπεία στη μείωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, με συνακόλουθη αύξηση της βαθμολογίας του Female Sexual Function Index (FSFI). (Sarmento et al., 2024)
Πληθυσμός Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με συμπτώματα του ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης Περιοδικό Int J Gynaecol Obstet
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“vaginal lubricant (SMD 1.37, 95% CI 0.54-2.20) were more effective than sham for reducing sexual dysfunction, with a consequent increase in Female Sexual Function Index (FSFI).” Sarmento et al., 2024
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Συστηματική ανασκόπηση2021
Τι βρήκαν: Μια συστηματική ανασκόπηση επισημαίνει ότι δύο τυχαιοποιημένες δοκιμές βρήκαν ότι η χρήση λιπαντικού βελτίωσε τη σεξουαλική ευεξία των γυναικών και δεν επηρέασε την επίπτωση του HPV (στοιχεία μέτριας βεβαιότητας). (Kennedy et al., 2021)
Πληθυσμός Γυναίκες και άνδρες σε μελέτες για λιπαντικά Περιοδικό Sex Reprod Health Matters
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Two randomised trials found lubricant use led to improved female sexual well-being and had no impact on incidence of human papillomavirus (moderate certainty evidence).” Kennedy et al., 2021
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Συστηματική ανασκόπηση2019
Τι βρήκαν: Μια συστηματική ανασκόπηση 53 τυχαιοποιημένων δοκιμών βρήκε ότι τα κολπικά οιστρογόνα βελτίωναν περισσότερο από τα λιπαντικά και τα κολπικά ενυδατικά τα μετρήσιμα κλινικά σημεία της αιδοιοκολπικής ατροφίας, αλλά όχι τα συμπτώματα που περιέγραφαν οι ίδιες οι γυναίκες. (Biehl et al., 2019)
Πληθυσμός Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με γεννητικοουροποιητικό σύνδρομο Περιοδικό Menopause
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Vaginal estrogen showed superiority over vaginal lubricants and moisturizers for the improvement of objective clinical endpoints of vulvovaginal atrophy but not for subjective endpoints.” Biehl et al., 2019
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμήΔείγμα n = 1162025
Τι βρήκαν: Σε μια τυχαιοποιημένη δοκιμή με 116 γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με πόνο στη συνουσία, η ομάδα που χρησιμοποίησε λιπαντικό τζελ πριν από την επαφή βελτίωσε τη σεξουαλική της λειτουργία (εκτός από τον οργασμό) και τον πόνο σε βαθμό συγκρίσιμο με την κολπική οιστριόλη. (de Paula et al., 2025)
Πληθυσμός 116 σεξουαλικά ενεργές γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με δυσπαρεύνια Περιοδικό Menopause
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Lubricant use also enhanced sexual function (except orgasm) and reduced pain comparably to estriol.” de Paula et al., 2025
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμήΔείγμα n = 522017
Τι βρήκαν: Σε μια δοκιμή με 52 γυναίκες με καρκίνο του μαστού που λάμβαναν ταμοξιφαίνη και είχαν κολπική ξηρότητα, όσες χρησιμοποίησαν λιπαντικό για 30 ημέρες μειώθηκαν από 88,9% σε 55,6% με σεξουαλική δυσλειτουργία (η ομάδα με πολυακρυλικό οξύ βελτιώθηκε περισσότερο). (Juliato et al., 2017)
Πληθυσμός 52 γυναίκες με καρκίνο του μαστού που λάμβαναν ταμοξιφαίνη και είχαν κολπική ξηρότητα Περιοδικό Climacteric
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“There was improvement in the FSFI after both treatments.” Juliato et al., 2017
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Ανάλυση ομάδων εικονικού φαρμάκου από κλινικές δοκιμές2014
Τι βρήκαν: Σε μια ανάλυση των ομάδων εικονικού φαρμάκου δοκιμών με γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με αιδοιοκολπική ατροφία, όσες χρησιμοποίησαν λιπαντικά δεν εμφάνισαν διαφορές στις φυσιολογικές κολπικές επιδράσεις (ωριμότητα των κυττάρων και pH) σε σχέση με όσες δεν τα χρησιμοποίησαν. (Constantine et al., 2014)
Πληθυσμός Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με αιδοιοκολπική ατροφία (ομάδες εικονικού φαρμάκου κλινικών δοκιμών) Περιοδικό J Sex Med
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“There was no significant difference in physiologic effects between placebo lubricant users vs. nonusers in either 12-week study.” Constantine et al., 2014
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Αφηγηματική ανασκόπηση2025
Τι βρήκαν: Μια σύγκριση τεσσάρων κλινικών οδηγιών για επιζώντες του καρκίνου δείχνει ότι όλες συνιστούν μη ορμονικά λιπαντικά ή ενυδατικά ως πρώτη επιλογή για την κολπική ξηρότητα. (Bhinder et al., 2025)
Πληθυσμός Γυναίκες που έχουν επιβιώσει από καρκίνο (συγκριτική ανασκόπηση κλινικών οδηγιών) Περιοδικό Support Care Cancer
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“All guidelines strongly recommend non-hormonal therapies (i.e., lubricants or moisturizers) as first-line treatments for managing vaginal dryness.” Bhinder et al., 2025
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Έρευνα (συγχρονική μελέτη)Δείγμα n = 5062025
Τι βρήκαν: Μια συγχρονική έρευνα με 506 γυναίκες με καρκίνο του μαστού βρήκε ότι η κολπική ξηρότητα ήταν το συχνότερο σύμπτωμα (62 %) και ότι μια μειονότητα χρησιμοποιούσε κολπικά λιπαντικά (40 %). (Pearson et al., 2025)
Πληθυσμός Γυναίκες με καρκίνο του μαστού (διάμεση ηλικία 60 ετών) Περιοδικό Support Care Cancer
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“A minority reported using vaginal: lubricants (40%); moisturisers (25%); or oestrogens (16%).” Pearson et al., 2025
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Κλινική οδηγία2025
Τι βρήκαν: Μια συμφωνία ειδικών από την Ισπανία στην ακτινοθεραπευτική ογκολογία (μέθοδος Delphi) επισημαίνει ότι, μετά την πυελική ακτινοθεραπεία, οι συστάσεις περιλαμβάνουν κολπικά λιπαντικά και ορμονοθεραπεία, καθώς και διαστολείς και δονητές. (Gil Haro et al., 2025)
Πληθυσμός Ασθενείς με γυναικολογικό καρκίνο μετά από πυελική ακτινοθεραπεία Περιοδικό Clin Transl Oncol
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Recommendations include pharmacological options like vaginal lubricants and hormone therapy, and mechanical interventions such as vaginal dilators and vibrators.” Gil Haro et al., 2025
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Έρευνα (συγχρονική μελέτη)2014
Τι βρήκαν: Σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα ενηλίκων των ΗΠΑ, το 65,5 % των γυναικών είχε χρησιμοποιήσει λιπαντικό κάποια στιγμή και το 20 % τις τελευταίες 30 ημέρες. (Herbenick et al., 2014)
Πληθυσμός Ενήλικες γυναίκες των ΗΠΑ (National Survey of Sexual Health and Behavior, 2012) Περιοδικό J Sex Med
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Of the women who participated in the study, 65.5% (n = 1,021) reported ever having used lubricant and 20% had used a lubricant within the past 30 days.” Herbenick et al., 2014
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: ΜελέτηΔείγμα n = 2.4532011
Τι βρήκαν: Σε μια μελέτη ημερολογίου 5 εβδομάδων με 2.453 γυναίκες, τα λιπαντικά με βάση το νερό συνδέθηκαν με λιγότερα γεννητικά συμπτώματα από εκείνα με σιλικόνη, και τα δύο είδη με μεγαλύτερη ηδονή και σεξουαλική ικανοποίηση, χωρίς να πρόκειται για σύγκριση αιτίας και αποτελέσματος. (Herbenick et al., 2011)
Πληθυσμός 2.453 ενήλικες γυναίκες που χρησιμοποίησαν ένα από έξι λιπαντικά νερού ή σιλικόνης Περιοδικό J Sex Med
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Water-based lubricants were associated with fewer genital symptoms compared with silicone-based lubricants.” Herbenick et al., 2011
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Αφηγηματική ανασκόπηση2021
Τι βρήκαν: Μια ανασκόπηση για τα κολπικά λιπαντικά και ενυδατικά κατέληξε ότι η χημική τους σύνθεση ποικίλλει πολύ και ότι ορισμένα προκαλούν βλαβερές επιδράσεις λόγω pH, ωσμωτικότητας και μη φυσιολογικών πρόσθετων. (Potter et al., 2021)
Πληθυσμός Γυναίκες με κολπική ξηρότητα, κυρίως στην εμμηνόπαυση Περιοδικό Climacteric
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“However, their chemical composition varies enormously and some are known to cause detrimental effects due to unphysiological pH, osmolality, and additives.” Potter et al., 2021
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Είδος μελέτης: Συστηματική ανασκόπηση2021
Τι βρήκαν: Μια συστηματική ανασκόπηση 27 μελετών για το γεννητικοουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης βρήκε ότι τα λιπαντικά και ενυδατικά χωρίς συνταγή ήταν η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη θεραπευτική επιλογή (24,0 %-85,5 %). (Mili et al., 2021)
Πληθυσμός Γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ή άνω των 40 ετών Περιοδικό Menopause
Κατά λέξη παράθεση από την αρχική περίληψη (στα αγγλικά)
“Over-the-counter lubricants and moisturizers were the most popular therapeutic options (24.0%-85.5%)” Mili et al., 2021
Δες το πρωτότυπο: DOI · PubMed
Αν έχεις πόνο ή ενοχλήσεις, συμβουλέψου έναν επαγγελματία υγείας.
